<span;>عارف رحمانی-عضو پیشین مجلس نمایندگان
<span;>عرض سلام و حرمت به همه کسانی که در این نشست یادبود از یازدهمین سالروز وفات مارشال محمدقسیم فهیم شرکت کرده اند. جا دارد که از انجمن دانشگاهیان افغانستان هم برای برگزاری این نشست تقدیر و تشکر کنم.
<span;>از درگاه خداوند متعال برای مارشال فهیم و همه گذشتگان ما طلب مغفرت میکنیم. چنانچه آقای ایزدیار یادآوری کردند که ماه حوت چه ماهی مهم و تاثیرگذار در تاریخ معاصر افغانستان میباشد؛ ماهی که در آن رودهایی از خون جاری شد، اتفاقات بسیار عظیمی افتاد که هر کدام آن برای ملت و تاریخ ما و برای افغانستان اتفاقات بسیار مهیب و در عین حال، مهم بوده است و باید مورد کاوش و سنجش و اندیشهگری قرار گیرد. درود و رحمت خداوند بر همه شهدای این ماه باد.
<span;>بیان و نقد و بررسی کارنامهی شخصیتهایی همانند مارشال محمدقسیم فهیم یکی از فریضههای جامعهی سیاسی ما میباشد؛ ما باید از رهگذرهای مختلفی و با مرور کارنامههای ایشان راه آینده را پیدا کنیم.
<span;>من از بیان مباحث تیوریک در بیان شخصیت مارشال افغانستان می گذرم و فقط به گفتن چند ویژگی شخصیتی ایشان که خود دیده ام اکتفا می کنم.
<span;>طبعاً مارشال فهیم همانند هر شخصیت دیگری از محدودیت ها، محرومیت ها و کاستی هایی در رفتارشان و رهبری شان شاید برخوردار بوده است؛ ما ایشان و هر انسان تابناک و تاثیرگذاری که در سرزمین ما بوده است را فوق خطا و مصون از اشتباه نمی دانیم؛ ما به هیچ وجه شخصیت ایشان را معصوم نمیدانیم؛ اما کیست که اعتراف نکند حداقل در تاریخ معاصر افغانستان و در سی-چهل سال گذشته، شخصیتی در طراز و مثل مارشال محمدقسیم فهیم تاثیرگذاری مثبت نداشته است.
<span;>یکی از ویژگیهای شخصیتی ایشان که خود گواه آن بودم، ملیگرایی واقعی مارشال افغانستان بود؛ شما بسیاری از چهره و شخصیتهایی کشور را وقتی میبینید که از ملیگرایی و ملت شدن سخن میگویند، این مورد زیاد برایشان جدی نبوده است. این بحث تا حد یک زینت برایشان ارزشمند بوده و یک مصرف سیاسی داشته است و در ذاتشان این مساله نمود ندارد. من آنچه در رفتار و گفتار مارشال فهیم گواه بودم این بود که حقیقتاً برایشان افغانستان، ملتی بهنام افغانستان با تنوع و رنگارنگی قومییی که وجود دارد، برای ایشان در درجهی اول اهمیت قرار داشت. من بارها ایشان را در جمعهای مردمی، اعضای مجلس، فرهیختگان، اصحاب فکر و سیاسیون دیده ام؛ همیشه دغدغه ی شان افغانستان بود حتا به خاطز ندارم که یک مورد بحث تاجیک ها را به عنوان حوزه و قومی یی که ایشان از آن بستر برخاسته و در طراز جامعه ی افغانستان مطرح شده و در سطح معاونیت ریاست جمهوری رسیده است، واقعاً برای شان مهم نبود، نه این که به تاجیکان بیاعتنا بوده باشد بلکه ایشان تاجیکان، هزارهها، ازبیکها، پشتونها، ایماقها و تمام اقوام کشور را زمانی موفق، آسوده دارای آسایش و عزتمند میدید که همه در قالب یک ملت تجلی پیدا کند. بنابراین، سخنرانیهایی که از ایشان پخش شده است این مورد را برجسته مییابید.
<span;>بحث دوم، عدالتگرایی و قانونگرایی میباشد. یکی دیگر از ویژگی شخصیتی ایشان ایستادگی برای تامین عدالت و عملی شدن قانون بود. یکی از مواردی را که شخصاً میتوانم یاد کنم بحث آرای مردم غزنی بود که در سال ۱۳۸۹ هجری خورشیدی، وقتی انتخابات مجلس نمایندگان برگزار شد؛ با این که آقای حامد کرزی به عنوان رییس جمهور می خواست و شدیداً تمایل داشت تا به هر گونه ی ممکن چند نفری از برادران پشتون به عنوان نماینده از ولایت غزنی بیایند ولو که رای لازم را ندارند و تقلب کرده اند. به همین خاطر هم بود که داستان محکمه پیش آمد و شصت و چند تن از نمایندگان مجلس را اخراج کرد. در مورد رای مردم غزنی دیدیم که مارشال فهیم با آنکه در آن هیچ نوع نفعی نداشت، اما ایشان با جدیت ایستاد شد و در برابر آقای کرزی ایستاد شد و انصافاً عیارانه و مردانه بر تطبیق قانون پافشاری کرد و از رای مردم غزنی دفاع کرد و نگذاشت تا رای مردم غزنی مصادره شود.
<span;>بحث دوم، تواضع و فروتنی ایشان بود. برخلاف آنچه در بیرون گفته میشود، در رفتارهای فردی مارشال افغانستان انسانی متواضع و فروتن بود. وقتی به خانه یا دفتر ایشان میرفتید با کمال فروتنی رفتار میکرد. ایشان جانشین قهرمان ملی کشور، وزیر دفاع ملی افغانستان و معاون ریاستجمهوری بودند و از خود کاریزما و جایگاهی داشتند، اما بسیار فروتن و متواضع بودند. باری در همراهی با جمعی از نمایندگان مجلس به دفتر ایشان در صدارت رفته بودیم و قضیه به نحوی به استاد کریم خلیلی هم ربط پیدا میکرد، استاد خلیلی معاون دوم و در ساختار حکومت پس از ایشان حضور داشتند و نسبت به مارشال فهیم قدرت و صلاحیت کمتری داشت.
<span;>وقتی قرار بود جلسه آغاز شود، ایشان بسیار مودبانه از همه خواهش کرد که استاد خلیلی نباید بالا بیایند؛ ایشان یکی از موسفیدان افغانستان هستند، ایشان شخصیت معظم و معزز جهادی میباشد و به همین ترتیب، تعابیر بسیار لطیفی را به کار برد که ما باید همگی برویم و خود راه افتاد و بقیه همه را دعوت کرد و همه به دفتر استاد خلیلی رفتیم؛ انصافاً در آنجا دیدیم که ایشان چقدر متواضعانه برخورد کردند با این که ایشان میتوانست از استاد بخواهد تا به دفتر ایشان بیایند، استاد خلیلی هم طبعاً میآمد و هیچ نوع کاهشی در ارزش و جایگاه استاد به میان نمیآمد، اما مارشال افغانستان با فروتنی همه را دعوت کرد تا به دفتر استاد کریم خلیلی برویم؛ رفتیم و آن جلسه بسیار به خوبی پیش رفت. رابطهی مارشال محمدقسیم فهیم و استاد کریم خلیلی که معاونان ریاستجمهوری افغانستان و از شخصیتهای جهادی کشور بودند، بسیار متواضعانه بود.
<span;>بحث سوم، دفاع از نیروهای جوان میباشد. اگر برای ایشان خبری میرسید و میدید قرار است نیرویی ضایع شود و مورد اجحاف و ظلم قرار گیرد؛ بدون توجه به این که با او یا با حزب او گرایش سیاسی دارد یا نه، حمایت میکرد.