سیویک سال از شهادت مردی میگذرد که نامش با شجاعت، ایستادگی و ایمان در تاریخ مبارزات مردم افغانستان گره خورده است؛ شهید جنرال محمد پناه، فرماندهی که زندگی خود را در راه آزادی، عدالت و دفاع از سرزمینش وقف کرد و سرانجام، در همین مسیر به شهادت رسید.
شهید جنرال محمد پناه، فرزند محمد امیر، در سال ۱۳۳۶ خورشیدی در دهکدهی سفیدچهر ولایت پنجشیر چشم به جهان گشود. او از همان سالهای نخست زندگی، با آموزههای دینی و روحیهی تعهد و مسوولیتپذیری پرورش یافت. پس از آنکه در سال ۱۳۵۷ هجری خورشیدی، توسط رژیم کمونیستی وقت به خدمت سربازی فراخوانده شد و به هرات اعزام گردید، دیری نگذشت که به پنجشیر بازگشت و در صفوف مجاهدین علیه رژیم کمونیستی و ارتش سرخ شوروی ایستاد.
شهید محمد پناه در کنار دیگر مجاهدین و تحت فرماندهی شهید احمدشاه مسعود، قهرمان ملی کشور مبارزات خود را آغاز کرد و بهزودی با شجاعت، ابتکار و تواناییهای نظامیاش به یکی از فرماندهان برجستهی جبهات مبارزه و مقاومت تبدیل شد. او در نبردهای مهم پنجشیر، سالنگها، تخار، بغلان، پروان و کاپیسا نقش فعال و تعیینکنندهیی داشت و در طراحی و اجرای عملیاتهای مؤثر علیه نیروهای شوروی سهم برجستهیی ایفا کرد.
در سال ۱۳۵۹ هجری خورشیدی، او بهعنوان فرمانده گروپهای متحرک تعیین شد و در دفع حملات گستردهی ارتش سرخ به درهی پنجشیر نقش مهمی داشت. بعدها با فرماندهی قرارگاه مهم چمالورده و سپس فرماندهی عمومی سالنگها، توانست ضربات سنگینی بر نیروهای شوروی وارد کند. موفقیتهای نظامی او در سالنگها به حدی چشمگیر بود که حتا ارتش سرخ شوروی نیز او را با لقب «جنرال پناه» یاد میکرد و درهی سالنگ را «درهی مرگ» مینامید.
شهرت، محبوبیت و قدرت نظامی نتوانست شیوهی زندگی او را تغییر دهد؛ جنرال محمد پناه با وجود جایگاه بلند نظامی، زندگی ساده و فقیرانهیی داشت و از متاع دنیا چیزی جز نام نیک، تقوا، فداکاری و ایثار از خود بهجا نگذاشت. او نمونهی فرماندهی بود که قدرت را نه برای خود، بلکه برای خدمت به مردم و آرمانهای آزادی به کار گرفت.
پس از خروج ارتش سرخ و گسترش مناطق تحت کنترل مجاهدین، شهید جنرال محمد پناه بهعنوان فرمانده نخستین واحدهای تشکیلات مرکزی ارتش اسلامی مجاهدین تعیین شد و در عملیاتهای مهمی که به فتح مناطق مختلف در شمال افغانستان انجامید، نقش برجستهیی ایفا کرد. همچنین در جریان فتح کابل و سقوط رژیم کمونیستی، او در شمار نخستین فرماندهان نیروهای جهادی بود که وارد پایتخت شد و در استقرار حکومت اسلامی سهم گرفت.
با آغاز مرحلهی تازهیی از بحرانها در کشور، شهید جنرال محمد پناه همچنان در صفوف مقاومت باقی ماند و در جبهات مختلف به دفاع از مردم و سرزمینش ادامه داد. سرانجام این فرمانده دلیر در شب ۲۴ حوت سال ۱۳۷۳ هجری خورشیدی، در نبردی رو در رو با طالبان در باغ داوود پغمان کابل، همراه با دو همرزمش داکتر محمد امین و محمد عرفان، به شهادت رسید.
امروز، با گذشت سیویک سال از شهادت آن فرمانده بزرگ، یاد و خاطرهاش همچنان در ذهن و قلب مردم زنده است. نسل جوان شاید او را از نزدیک ندیده باشد، اما روایتهای ماندگار از شجاعت، فداکاری و صداقت او همچنان الهامبخش مبارزه برای آزادی، عدالت و کرامت انسانی است.
بیتردید نام و کارنامهی شهید جنرال محمد پناه در تاریخ مبارزات مردم افغانستان جاودانه خواهد ماند؛ مردی که در اوج قدرت، فروتن ماند، در سختترین میدانها ایستادگی کرد و سرانجام، با سربلندی به دیدار حق شتافت.
روحش شاد و یادش گرامی باد.
دستهها