بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله والصلاة والسلام علي رسول الله وبعد!
در جامعهی ما گاهی معیار رد و قبول اشخاص و حوادث بیشتر بر برداشتهای شخصی و احساسات استوار میشود، در حالی که در روش اسلامی اصل بر معرفت، تسامح، اصلاح و تمسک به نصوص شرعی است. مسلمان باید در قضاوتهای خود جانب انصاف و عدالت را رعایت کند و از افراط و تفریط دوری نماید.
در تعالیم اسلام نیز به ما آموخته شده است که از گذشتگان خود به نیکی یاد کنیم و خدمات آنان را فراموش نکنیم. در عین حال، باید بدانیم که عصمت تنها از آنِ رسول الله صلیالله علیه وسلم است و هیچ انسان دیگری از خطا و لغزش مصون نیست. الله متعال در قرآن کریم میفرماید:
«كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ»؛ یعنی همه فرزندان آدم خطا میکنند.
بنابراین هر انسانی، هر چند بزرگ و خدمتگزار باشد، ممکن است دچار اشتباه نیز شود.
اگر قلم نقد را بر شخصیتهای بزرگ تاریخ معاصر، بهویژه بر چهرههای جهاد در برابر اشغال شوروی بکشیم و تنها بر لغزشها تمرکز کنیم، شاید کمتر شخصیتی باقی بماند که مورد احترام قرار گیرد. انصاف اقتضا میکند که خدمات و مجاهدتها را نیز در کنار خطاها ببینیم.
در این میان، شخصیت مجاهد نستوه مارشال محمدقسيم فهيم از جمله افرادی بود که در جوانی در صف دفاع از ارزشها و آزادی سرزمین خود ایستاد. او در دورههای مختلف مسوولیت، بارها در مجالس خصوصی و عمومی بر وحدت، یکپارچگی و همدلی میان تمام اقوام و اقشار ملت افغانستان تأکید میکرد.
وی جنگهای تلخ و ویرانگر داخلی را لکهیی بر پیشانی جهاد و مبارزات برحق مردم افغانستان میدانست و باور داشت که باید صدای همه مردم این سرزمین شنیده شود. بارها از او شنيدم و نقل شده است که بر ضرورت کنار گذاشتن تعصبات قومی و نژادی، ترجیح منافع ملی و پایبندی به ارزشهای والای جهاد تأکید میکرد.
قرآنکریم نیز مسلمانان را به عدالت و انصاف فرا میخواند و میفرماید:
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ» (مائده: ۸)
یعنی: ای مؤمنان! برای خدا قیامکنندگان به عدالت باشید.
و نیز درباره گذشتگان میفرماید:
«تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُم مَّا كَسَبْتُمْ» (بقره: ۱۳۴)
یعنی: آنان امتی بودند که گذشتند؛ آنچه کردند برای خودشان است و آنچه شما انجام میدهید برای شماست.
بنابراین، شایسته است که در یادکرد از شخصیتها انصاف، احترام و اعتدال را رعایت کنیم؛ خدمات و نیتهای نیک آنان را قدر بدانیم و خطاهایشان را به داوری الله متعال واگذار نماییم.
از الله متعال میخواهیم که مجاهدتها و تلاشهای او را در دفاع از سرزمین و ارزشها قبول فرماید، درجاتش را بلند گرداند و از خطاها و لغزشهایش به فضل و کرم خویش درگذرد.
همچنین از الله متعال مسئلت داریم که به ملت مسلمان افغانستان وحدت، عدالت، همدلی و آیندهیی روشن نصیب فرماید.
والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.
عبدالسلام عابد
تركيه، استنبول
حوت ۱۴۰۴