مارشال محمدقسیم فهیم، چهرهیی بینظیر و اسطورهیی از جوانمردی، صداقت و تعهد بود که نامش در تاریخ افغانستان به عنوان نماد مقاومت، صداقت، عیاری و جوانمردی جاودانه شده است.
او نه تنها یک فرمانده نظامی شناخته شده بود، بلکه انسانی وارسته و متدین بود که با رفتار عیارانه و جوانمردانهاش در قلب بسیاریها جا باز کرده بود. مارشال فهیم، با وجود قدرت و نفوذی که داشت، هرگز به تکبر و خودخواهی آلوده نشد و همواره فروتن و مردمدوست باقی ماند.
او به راستی نمونهی کامل یک عیارِ جوانمرد بود. عیاری او نه در جنگآوری و شجاعتش، بلکه در اخلاق و منشِ بینظیرش تجلی مییافت. مارشال افغانستان با هر کس که همسنگر یا همراه بود، رفتاری برادرانه و صمیمی داشت و هیچگاه خود را برتر از دیگران نمیدید؛ حتا در اوج قدرت، به افراد همه سطوح جامعه احترام میگذاشت و برای رفع مشکلاتشان از هیچ تلاشی دریغ نمیکرد و خودش دست به کار میشد با خانوادههای شهدا صمیمی بود و فرزندان شهدای جهاد و مقاومت را بدون تفکیک قومی زبانی دوست داشت. به سرزمین و جغرافیای افغانستان مهربان و دلسوز بود و با صداقت تمام میکوشید تا همدیگرپذیری و برادری میان اقوام کشور حفظ شود.
این ویژگیهای اخلاقی او باعث میشد که دوست و دشمن به ایشان احترام کنند. از قندهار تا بدخشان، از کنر تا نیمروز، همه او را به عنوان مردی راستین و وفادار میشناختند.
مارشال فهیم از همان آغاز جوانی، در کنار قهرمان ملی افغانستان، شهید احمدشاه مسعود، به جهاد و مبارزهی مقدس در برابر اشغالگران و متجاوزان پیوست. او با وجود روحیهی سرکش و عیارانهیی که در سرشتش نهفته بود، همواره به فرمانهای شهید احمدشاه مسعود احترام میگذاشت و با جان و دل از آنها پیروی میکرد. این وفاداری و اطاعت بیچون و چرا، نشاندهندهی عمق تعهد او به آمرش بود، در سختترین شرایط، حتا زمانی که جانش در خطر هم قرار میگرفت، هرگز از اجرای دستورات شهید احمدشاه مسعود سرباز نمیزد و این ویژگی، او را به یکی از نزدیکترین و مورد اعتمادترین یاران قهرمان ملی تبدیل کرد. شایان یادآوری است که بخشی از ویژگیها و شاخصههای شخصیتی و معنوی قهرمان ملی نیز بر او اثرگذاشته بود.
مارشال فهیم در میدان نبرد، فرماندهی جسور و استراتژیستی زیرک بود که دشمنان از نامش به لرزه میافتادند؛ اما در زندگی شخصی، انسانی مهربان، دلسوز و فروتن بود. او هیچگاه از قدرت خود برای تحقیر و اهانت به دیگران استفاده نکرد و همواره به فکر رفاه و آسایش مردمش بود. در اوج جنگ و ناآرامی، به فکر ایجاد صلح و ثبات در کشور بود و برای تحقق این آرمان، از هیچ تلاشی دریغ نمیورزید.
رفتارها و شاخصههای عیارانهی مارشال فهیم نهتنها یک ویژگی شخصی او بود، بلکه مکتب و الگویی است که برای ما درسهای عیاری و جوانمردی را میآموزد؛ درسهایی که در آن تکبر و غرور بیمورد جایی ندارند. عیاری که در آن تدین، صداقت و اخلاق، پیشکسوت و راهنمای اوست.
فرید عمری